AA

Co czują nastolatki, gdy emocje okresu dojrzewania nakładają się na kryzys rozstania rodziców?

Adolescencja, czyli okres dojrzewania to czas intensywnych przemian w życiu młodego człowieka, który obejmuje całą rodzinę dojrzewającego dziecka. Nakładający się na ten czas rozwód rodziców może być sytuacją wyjątkowo trudną dla nastolatka.

Nastolatki większość czasu spędzają w grupach rówieśniczych, jednak nadal są zależni od rodziców i nie chcą być pomijani w ważnych sprawach dotyczących rodziny. Zależy im na tym, aby być poważnie traktowanymi przez rodziców. Rodzice skupieni na konflikcie rozwodowym i przekonani o tym, że ich dorastające dziecko ma już swoje nastoletnie sprawy, mogą myśleć, że nastolatek nie potrzebuje ich tak bardzo albo, że go to nie obchodzi, bo ma swoje, typowe dla wieku, zmartwienia. Jednak nastolatki dalej są bardzo zależni od rodziców a ich emocjonalna dostępność jest niezbędna do tego, aby rozwój młodego człowieka przebiegał bez większych zakłóceń.

W przeciwieństwie do młodszych dzieci, inaczej wyglądają zachowania nastolatków odreagowujących stres rozwodowy rodziców. Nastolatki reagują demonstracyjnym wzrostem niezależności, dystansują się od rodziców i wydarzeń związanych z ich rozstaniem.

Dystansowanie się może przejawiać się różnymi zachowaniami, w zależności od płci, osobowości ale również wieku nastolatka. W przypadku niektórych starszych nastolatków konflikt rodziców może powodować szybkie usamodzielnianie się poprzez zdobywanie niezależności materialnej.

Nastolatek, szczególnie młodszy, może dystansować się od konfliktu rodzinnego poprzez  wycofywanie się do świata gier. W świecie gier ma poczucie kontroli nad życiem w przeciwieństwie do prawdziwego świata, gdzie na toczące się zdarzenia nie ma wpływu.

po

Dystansowanie się od emocji

Młodzi ludzie mogą też dystansować się od własnych emocji przeżywanych w związku ze stratą, jaką jest rozstanie rodziców. Prezentowany przez nich pozorny spokój może przykrywać całą gamę emocji od lęku, strachu, złość po rozżalenie, rozczarowanie i smutek. Chroniąc się przed kolejną stratą, mogą izolować się od świata zewnętrznego, wykazywać trudność w nawiązywaniu związków emocjonalnych i relacji rówieśniczych.

Nie znajdując oparcia we własnej, skonfliktowanej rodzinie, młody człowiek może poszukiwać wsparcia na zewnątrz, co może prowadzić zarówno do pozytywnych jak i negatywnych skutków. W poszukiwaniu wsparcia nastolatkowie zwracają się ku osobom, grupom, które mają podobne osobiste doświadczenia związane z rozstaniem rodziców albo przeżywanym kryzysem psychicznym.

Grupa rówieśnicza może dać wsparcie w tym trudnym okresie, ale może też wpływać destrukcyjnie na zagubionego nastolatka. Może w niej eksperymentować z alkoholem, narkotykami i innymi środkami psychoaktywnymi.

Wzrost agresji

Do innych objawów związanych z kryzysem rodzinnym należy przeżywane przez nastolatków chroniczne zmęczenie, rozdrażnienie, wzrost agresywnych wypowiedzi kierowanych do m.in. rodziców, ale również do innych dorosłych, rówieśników jak również problemy z koncentracją, co skutkuje gorszymi wynikami w nauce.

W sferze emocji dzieje się równie dużo, co w sferze zachowań. Strach bezsilność, samotność – to według badań główne emocje przeżywane przez dziecko w sytuacji rozstania rodziców, bez względu na wiek.

W nowej nieznanej sytuacji nastolatek może przeżywać więcej lęku i napięcia, często przeżywa rozczarowanie i złość na rodziców. Uważa, że może liczyć tylko na siebie, ewentualnie na przyjaciół. Może obawiać się pogorszenia sytuacji materialnej w rodzinie i zmian, na które nie będzie miał wpływu.

Nastoletnie dzieci mogą przejawiać zachowania agresywne i autoagresywne. Nadmiar trudnych uczuć tj. bezradność, złość czy poczucie opuszczenia może powodować, że dziecku trudno jest sobie z nimi poradzić, przez co, w celu rozładowania ich, dziecko może zacząć się samookaleczać.

Brak pewności siebie

Rozwodowi silnie przeżywanemu przez dziecko towarzyszy poczucie straty i niepewność dotycząca przyszłości. Dzieci w okresie dojrzewania zmagające się z własnymi problemami rozwojowymi, obawiają się dodatkowo, w sytuacji rozwodu, utraty kontaktu z rodzicem, który wyprowadza się z domu.

Dziecko wciągane w konflikt rodziców czuje się zagubione, traci poczucie bezpieczeństwa, pewności siebie

W codziennej pracy terapeutycznej z nastolatkami, których rodzice się rozstają często słyszymy takie słowa:

„Do niedawna myślałem, że mam w miarę normalną rodzinę. Zdarzały się kłótnie, tak jak wszędzie. Ostatnio jednak coraz trudniej było mi wytrzymać w domu. Od dłuższego czasu wisiało coś w powietrzu. Atmosfera była gęsta, czułem, jakbym się dusił. Teraz już wiem, że rodzice się rozwodzą. Szkoda, że dowiaduję się o tym ostatni. To niby ich sprawa, ale serio mogli ze mną o tym porozmawiać. Oszczędziłoby mi to niepotrzebnych domysłów i zmartwień. Strasznie mnie to wkurzyło. Myślałem, że to, co się dzieje w domu ma coś wspólnego ze mną, że to moja wina. Ostatnio rzeczywiście moje oceny i zachowanie w szkole nie były najlepsze. Teraz myślę, że to przez nich. Ciężko było mi skupić się w domu na nauce przez ich kłótnie. Nie mam ochoty z nimi rozmawiać. Zawiodłem się na nich. Nie mogę na nich liczyć. Przestałem im ufać. Nie rozumiem tego, co się stało. Dlaczego się nie dogadali? Boję się, że teraz zupełnie stracę z nim kontakt. Trudno mi o tym myśleć. Muszę poszukać jakiejś odskoczni. Dobrze, że chociaż na znajomych mogę liczyć. Chyba tylko oni mi teraz zostali.”

Dorastające dziecko potrzebuje od rozwodzących się rodziców uwagi, poważnego traktowania, zrozumienia, akceptacji tego, co przeżywa.  Jeżeli rodzic czuje, że nie jest w stanie pomóc dziecku, warto aby skorzystał z pomocy specjalistów

we